Bugün arkadaşlarımın birinden bir mail aldım, herkesin okuması, ders çıkarması gereken maillerden. mail listemdeki herkese gönderecektim ama buraya yazmanın daha doğru olacağını düşündüm, isteyen okur istemeyen …
Mailin tamamı aşağıda.
‘Yıl 1953… Kore Savaşı günlerinde bir Amerikalı yetkili (Mr. Foster
Dulles) Türk askerini, ‘çok masrafsız, günlük masrafı 23 Cent’i
aşmıyor’ diye övmüştü.
Mr. Dulles’ın bu sözleriyle ilgili tek yorum, ‘23 Cent’lik Asker ‘adlı
şiiriyle Nâzım Hikmet’ten gelmişti.
Gerçi 53 yıl sonra Bay George Soros da, ‘En önemli ihraç malzemeniz
askerî gücünüz’ dememiş miydi?..
İşte, Nâzım Hikmet’in Mr. Dulles’a cevâbı…’
23 Sentlik Asker
Mister Dulles,
sizden saklamak olmaz,
hayat pahalı biraz bizim memlekette.
Meselâ ikiyüz gram et alabilirsiniz,
koyun eti,
Ankara’da 23 sente,
yahut iki kilo kuru soğan,
yahut bir kilodan biraz fazla mercimek,
elli santim kefen bezi yahut,
yahut da bir aylığına
yirmi yaşlarında bir tane insan,
erkek, ağzı burnu, eli ayağı yerinde,
üniforması, otomatiği üzerinde,
yani öldürmeğe, öldürülmeğe hazır,
belki tavşan gibi korkak,
belki toprak gibi akıllı
belki gençlik gibi cesur,
belki su gibi kurnaz (her kaba uymak meselesi) ,
belki ömründe ilk defa denizi görecek,
belki ava meraklı, belki sevdalıdır.
Yahut da aynı hesapla Mister Dulles(tanesi 23 sentten yani)
satarlar size bu askerlerin otuzbeşini birden
İstanbul’da bir tek odanın aylık kirasına,
yahut bir çift iskarpin parasına.
Yalnız bir mesele var Mister Dulles,
herhalde bunu sizden gizlediler:
Size tanesini 23 sente sattıkları asker
mevcuttu üniformanızı giymeden önce de,
mevcuttu otomatiksiz filan,
mevcuttu sadece insan olarak,
mevcuttu, tuhafınıza gidecek,
mevcuttu hem de çoktan mı çoktan,
daha sizin devletinizin adı bile konmadan.
Mevcuttu, işiyle gücüyle uğraşıyordu,
mesela, Mister Dulles,
yeller eserken yerinde sizin New York’un,
kurşun kubbeler kurdu o gökkubbe gibi yüksek, haşmetli, derin.
Elinde Bursa bahçeleri gibi nakışlandı ipek.
Halı dokur gibi yonttu mermeri,
ve nehirlerin bir kıyısından öbür kıyısına
ebemkuşağı gibi attı kırk gözlü köprüleri.
Dahası var Mister Dulles,
sizin dilde anlamı pek de belli değilken henüz,
zulüm gibi, hürriyet gibi, kardeşlik gibi sözlerin,
dövüştü zulme karşı o, ve istiklâl ve hürriyet uğruna
ve milletleri kardeş sofrasına davet ederek,
ve yârin yanağından gayrı her yerde,
her şeyde, hep beraber diyebilmek için,
yürüdü peşince Bedreddîn’in.
O, tornacı Hasan, köylü Mehmet, öğretmen Ali’dir.
Kaya gibi yumruğunun son ustalığı:
1922 yılı 9 Eylülü’dür.
Dedim ya Mister Dulles,
Herhalde bütün bunları sizden gizlediler,
ucuzdur vardır illeti.
Hani şaşmayın, yarın çok pahalıya mal olursa size,
bu 23 sentlik asker,
yani benim fakir, cesur, çalışkan, milletim,
Her millet gibi büyük Türk milleti.
Nâzım Hikmet Ran (1953)
* * *
Acı olan nedir bilir misiniz, Türk evlâtlarına ‘kellebaşı 23 cent’
fiyat biçen o zihniyete vatan haini ilan edilen Nâzım’dan başka hiç kimsenin cevap vermemiş
olmasıdır!..
